Journals Het bekendste logo van Nederland
Toen ik bij Teldesign ging werken hoorde ik het voor het eerst: het logo van de NS is hier ontworpen. Dit fascineerde me enorm. Want dit is misschien wel het bekendste logo van Nederland.
Elke Nederlander kent dat beeld. Een gele trein met een blauw logo. Je bent er mee opgegroeid, je bent er in gestapt, en als je een beetje op leeftijd bent heb je gegarandeerd ook nog een spoorboekje gebruikt, dat kleine boekje waarin je met je vinger langs de kolommen gleed op zoek naar jouw trein.
Wat je je nu haast niet meer kunt voorstellen: ooit hadden de treinen in Nederland allemaal verschillende kleuren. Dieseltreinen donkerrood, elektrische treinen donkergroen, internationale treinen donkerblauw. Van een samenhangende visuele identiteit was geen sprake. Er was ergens een logo van een gevleugeld wiel, maar dat werd niet consistent gebruikt. Op de stations een veelheid aan lettertypes.
Het was dus noodzaak dat de NS een moderne huisstijl zou krijgen. In 1966 kreeg Tel Design de opdracht. Gert Dumbar en René van Raalte gingen aan de slag. Ze ontwierpen een logo dat een trein symboliseert die over het spoor heen en weer rijdt, je ziet het als je het weet. Twee jaar later, en ongeveer 1800 schetsen verder, reed de eerste gele trein met het vertrouwde blauwe logo door de Nederlandse polders.
En ondertussen bedachten ze dus dat de treinen voortaan geel zouden zijn, ontwierpen een prachtig spoorboekje en bedachten een helder en duidelijk bewegwijzeringssysteem voor de NS stations. Alles had verband met elkaar, niets stond op zichzelf.
Ik vind het altijd mooi om het verhaal achter een logo te kennen. Hoe iets wat zo vanzelfsprekend lijkt ooit het resultaat was van maanden werk, discussie, en heel veel schetsen. In dit geval kon ik een beetje archeologie doen in ons eigen archief (het originele Tel Design archief ligt opgeslagen in het Haags Gemeentearchief).
Ik had stukken aangevraagd en werd aan een tafel gezet. Een doos werd voor me neergezet.
Het was een tijdscapsule. Bijna 60 jaar oude schetsen, briefwisselingen met de NS, spoorboekjes. Ik bladerde erdoorheen en probeerde me voor te stellen hoe het was om aan zo’n opdracht te werken. Zonder computer, zonder undo, zonder internet.
En toen schoof de medewerker nog iets over tafel. De originele werktekening van het logo. Met de hand getekend. Niet helemaal ongeschonden na al die tijd, een beetje geschaafd, een paar vouwen, maar onmiskenbaar. De moeder aller NS logo’s.
Bijzonder om vast te houden, bijna zestig jaar geleden getekend, en het ziet er nog steeds relevant, bijna tijdloos uit.
